Vijf sterren recensie voor “To be or not to be” in de Stentor

DE STENTOR 16 JUNI

ZWOLLE – Het ‘Heil Hitler’ klinkt steeds hysterischer uit de monden van de acteurs. Humor en grimmigheid overheersen op het toneel waar een Pools toneelgezelschap repeteert voor een satirisch stuk over de Gestapo.

We leven in Warschau 1939 en de oorlog bonst ongeduldig op de deur. “De Duitsers zijn binnengevallen! Weet het publiek het al?” Drie avonden heeft Zwolle een scherpe en overweldigende komedie in huis. To Be Or Not To Be van Ernst Lubitsch (1942), in de vakkundige bewerking van Han Römer, is een topvoorstelling die alle zinnen prikkelt. Met een bezetting die hoge verwachtingen schept: Ellen ten Damme, Frank Lammers, Viggo Waas, Raoul Heertje, Waldemar Torenstra en Römer zelf als dienstbare regisseur die het spel draaiend houdt. Ieder genre komt bij deze bonte theaterstoet tot zijn recht: komedie, stand-up comedy, slapstick, klassiek grotesk drama, absurd spel en muziektheater. De Hamlet van de aangenaam dominante Frank Lammers is imbecieler dan al zijn voorgangers. De mooie Ellen ten Damme glorieert als actrice, acrobate en weergaloos zangeres met jaren dertig repertoire en haar versie van de hartverscheurende Naturträne van Nina Hagen. Viggo Waas overtreft zichzelf als foute professor Silewski en Raoul Heertje, de jood, kan ongebreideld losgaan in zijn nazigrappen. Filmmaker Lubitsch wilde destijds tevergeefs de Amerikanen wijzen op de gevaren van het nationaal-socialisme maar zijn lichte toon viel niet in goede aarde. To Be Or Not To Be breekt nog altijd smakelijk met alle toneelwetten en gaat niet alleen over het onvermijdelijke verval in de crisisjaren dertig. Bovenal is dit een prachtige parodie op de incestueuze theaterwereld. Als de acteurs hun vak prijzen vanwege het maatschappelijk bewogen belang, betrappen zij zichzelf op hun ijdele en pathetische motieven. Zonder twijfel is dit de beste voorstelling van het seizoen.

Muziek